Somber of depressief? Neem deze signalen serieus.

(Albert Sonnevelt) Somber of depressief voelt iedereen zich wel eens. Dan heb je wel eens niet zo veel zin in de dingen om je heen. Somberheid is een natuurlijke reactie op tegenslag, teleurstelling of verlies. Een dergelijke stemmingsdaling of rouwreactie gaat op een gegeven moment weer voorbij. Vaak voel je je na een aantal dagen weer iets beter. Maar wanneer deze sombere stemming langer dan twee weken aanhoudt en bijna dagelijks en gedurende het grootste deel van de dag aanwezig is, kan er bij jou mogelijk sprake van een depressie of een depressieve stoornis zijn. Het is dus belangrijk om goed onderscheid te maken tussen somber voelen, een depressieve stemming van voorbijgaande aard en een depressie. Het laatste is namelijk een stemmingsstoornis die serieus genomen moet worden en waar je professionele hulp bij nodig hebt.

Als somber of depressief voelen omslaat in depressie

Depressie vormt een belangrijk probleem voor de volksgezondheid. In Nederland maken zo’n 546.500 volwassenen per jaar een depressieve episode door en krijgen elk jaar zo’n 135.600 volwassenen voor het eerst een depressie. Het Centraal Bureau van de Statistiek meldt dat acht procent van de Nederlanders van 12 jaar of ouder aangaf een depressie te hebben of in het afgelopen jaar te hebben gehad. Dat komt overeen met ruim 1 miljoen mensen. Vrouwen gaven vaker aan een depressie te hebben dan mannen: 9 procent van de vrouwen tegenover 6 procent van de mannen. Depressies lijken het vaakst voor te komen op middelbare leeftijd. Een op de tien 40- tot 50-jarigen geeft aan het afgelopen jaar depressief te zijn geweest. Na de ‘midlife’ periode geeft men minder vaak aan een depressie te hebben of te hebben gehad. Van de 65-plussers bijvoorbeeld gaf 6 procent aan het afgelopen jaar een depressie te hebben gehad. Kinderen van 12 tot 16 jaar zeggen niet vaak depressief te zijn: minder dan 1 procent van de jongeren binnen deze leeftijdsgroep kreeg ermee te maken.

Depressief of depressieve klachten? Dit zijn de kenmerken van een depressie

Een belangrijk klinisch kenmerk van een depressie is dat je een sombere stemming of een duidelijke vermindering van interesse of plezier hebt in bijna alle activiteiten. Volgens het alom gebruikte psychiatrische classificatiesysteem DSM-5 is er bij jou sprake van een depressie als er ten minste vijf van de volgende symptomen gedurende het grootste gedeelte van de dag gedurende aanwezig zijn. En dan ook nog eens over een periode van ten minste 2 weken.

Om te kunnen spreken van een depressie moet er minimaal één van de twee kernsymptomen van een depressieve stoornis aanwezig zijn:

  1. een sombere stemming
  2. verlies van interesse en plezier. Naast één van de kernsymptomen moeten er minimaal vijf van de onderstaande symptomen van een depressieve stoornis aanwezig zijn:
  1. Gedeprimeerde stemming gedurende het grootste deel van de dag, bijna elke dag.
  2. Als het gaat over de kern van een depressie, dan merk je  een duidelijke daling van belangstelling in activiteiten die leuk zouden moeten zijn. Niks meer leuk vinden en nergens meer van genieten.  Of het nu gaat om het voorjaar met ontluikende bloemen, kwetterende vogels en zonnetje dat fris schijnt. Je ziet het wel, maar voelt het niet en je denkt dat dat ook niet terugkomt. Ook je belangstelling voor andere mensen, hobby’s, activiteiten en dergelijke zijn even helemaal weg.
  3. Onopzettelijk, duidelijk gewichtsverlies of onopzettelijke gewichtstoename, of een afname, respectievelijk toename van de eetlust. Een van de andere depressie symptomen is problemen hebben met eten. Je eet bijvoorbeeld overmatig veel, omdat dat je tijdelijk een goed gevoel geeft. De extra kilo’s die dit eetgedrag tot gevolg heeft, kan ook je neerslachtigheid weer vergroten. Anderzijds kan de gedachte aan eten je al misselijk maken. Je eet nauwelijks en daardoor verlies je gewicht.
  4. Slaapklachten: Slaapproblemen ervaren, is een depressiesymptoom. Dat kan variëren van moeite hebben met in slaap komen, ’s nachts niet doorslapen, tot in alle vroegte wakker worden en dan klaarwakker naar het plafond liggen staren. Inslapen lukt niet meer, want getob speelt je parten. Als je opstaat voel je je uitgeput en je hebt het gevoel geen oog te hebben dichtgedaan. Dat je geen fut hebt en gebrek aan energie is niet raar. Trouwens? Ook het omgekeerde komt voor. Juist heel veel slapen. Je blijft het liefst de hele dag in bed.
  5. Psychomotorische agitatie (gejaagdheid) of geremdheid bijna elke dag. Je onrustig, gespannen en geprikkeld voelen komt voor. Je praat supersnel, kunt niet stilzitten en bent steeds in beweging. Je voelt je gespannen en om futiliteiten word je boos of raak je geïrriteerd. Ook het tegenovergestelde: trager worden, is een symptoom van een depressie. Zowel in je denken, je reacties als je bewegingen. Ook gebeurt het dat je gedachteloos voor je uit staart.
  6. Vermoeidheid of verlies van energie, bijna elke dag. Als je ’s ochtends wakker wordt, heb je geen zin om op te staan. Je bent moe, voelt je futloos en ontbeert de energie om wat dan ook te doen. Eigenlijk zie je als een berg tegen de dag op. Het liefst blijf je in bed. En daardoor voel je je nog ellendiger, wat je depressie kan verergeren.
  7. Gevoelens van waardeloosheid, of buitensporige c.q. inadequate (onterechte) schuldgevoelens. Ben je depressief? Dan kan een lage eigendunk je parten spelen. Je denkt dat je niets goed doet, steeds te falen en tekort te schieten. Zowel in je privéleven als op je werk. Ook jezelf allerlei verwijten maken en je schuldig voelen, is niet abnormaal. Je vindt dat je bijvoorbeeld dom, lelijk, waardeloos, oninteressant en dergelijke bent. Over zaken die in het verleden speelden en die je niet (goed) hebt gedaan. Je vindt jezelf niet de moeite waard en schaamt je ervoor dat anderen proberen je te helpen.
  8. Vermindering van het vermogen om te denken, je te focussen, of besluiteloosheid. Het kost je moeite je te concentreren en je aandacht erbij te houden. Bij bijvoorbeeld het lezen van de krant, tv kijken of bij het voeren van een gesprek. Het is alsof alles langs je heengaat en je erg afwezig bent. Ook vind je het moeilijk beslissingen te nemen. Dat kan gaan om welke boodschappen je moet halen, maar ook om meer ingewikkelde zaken. Je ontwikkelt de neiging om alles uit te stellen en komt daardoor nergens meer aan toe.
  9. Gevoelens van wanhoop, terugkerende gedachten aan zelfdoding zonder specifieke plannen, een suïcidepoging of een specifiek plan om suïcide te plegen. Niet alleen de vrees dood te gaan. Ben je depressief? Dan wil je misschien niet meer leven. Die gedachte kun je af en toe hebben, maar ook de hele dag door. Je bent dan namelijk verlost van je nare en sombere gevoel én je bent ook je omgeving niet meer tot last. Ook nadenken over zelfdoding en daarover uitspraken doen komt voor Bijvoorbeeld: als ik een ongeluk krijg is dat niet erg. Of: ik hoef morgen niet meer wakker te worden.

Ben ik nu somber of depressief?

Als de klachten niet constant aanwezig zijn, maar bijvoorbeeld in het weekend verdwijnen of zich maar een halve dag per week of ’s avonds voordoen, kan er geen sprake zijn van een depressie. Wel kan het gaan om depressieve klachten door bijvoorbeeld werkstress of relatieproblemen. Een depressie daarentegen zal niet verdwijnen als de uitlokkende factor (werkstress of relatieproblemen) verdwenen is. Er is ook geen sprake van een depressieve stoornis als de symptomen toe te schrijven zijn aan een lichamelijke aandoening, bijvoorbeeld een traag werkende schildklier, of het gevolg zijn van de directe gevolgen van geneesmiddelen of drugs.

Er wordt onderscheid gemaakt tussen verschillende maten van depressie. Het aantal aanwezige symptomen is een veelgebruikte maat voor de ernst van depressie. Onderscheiden worden licht (4-5 symptomen), matig (6-7) en ernstig (8-9).

  • Licht: Niet of nauwelijks meer symptomen dan vereist om de classificatie te kunnen toekennen, zijn aanwezig; de intensiteit van de symptomen zorgt bij jou voor enige lijdensdruk, maar is beheersbaar en de symptomen leiden tot een lichte verslechtering in het sociale, schoolse of beroepsmatige functioneren.
  • Matig: Het aantal symptomen, de intensiteit van de symptomen en/of de beperking in het functioneren bevinden zich tussen de omschrijving van ‘licht’ en ‘ernstig’.
  • Ernstig: Het aantal symptomen is aanzienlijk groter dan noodzakelijk voor het toekennen van de classificatie; de intensiteit van de symptomen zorgt voor ernstige lijdensdruk, en de symptomen zijn niet beheersbaar en staan het sociale, schoolse of beroepsmatige functioneren in de weg.

Oorzaken en risicofactoren depressie

Vaak zijn er meerdere omstandigheden die een rol spelen in het ontstaan van een depressie. De aanleidingen kunnen divers zijn. Het kunnen bepaalde gebeurtenissen in het leven zijn, zoals het verlies van een dierbare, het stuklopen van een relatie, het verlies van werk, huis, etc. Maar het kan ook zijn dat je gevoeliger bent voor het ontwikkelen van een depressie. Als je een moeilijke jeugd hebt gehad, er stemmingsstoornissen in je familie voorkomen, je kampt met gebrek aan steun in je sociale kring, je last hebt van een chronische aandoening of als je verslavende middelen gebruikt. Maar ook lichamelijke klachten, kunnen een aanleiding voor een depressie zijn. Een depressie kan binnen enkele dagen, maanden of zelfs jaren ontstaan.

Factoren die een rol kunnen spelen bij het ontstaan van  depressief zijn

  • Geslacht en leeftijd. Vrouwen worden vaker dan mannen getroffen door een depressie, vooral in de leeftijd van 18 tot 24 jaar. Vrouwelijke hormonen schijnen hier een grote rol te spelen.
  • Erfelijke belasting (neemt af met het toenemen van de leeftijd); Er is een erfelijke component die een rol speelt bij het ontstaan van depressie. Van de kinderen met depressieve ouders ontwikkelt 40 procent een depressie voor het 18e levensjaar.
  • Een verkeerde reactie op tegenslag (overdrijven, vermijding, zelfverwijt en schuldgevoelens)
  • Chronische lichamelijke ziekte of andere psychische stoornissen
  • Het ontberen van of gebrek aan sociale steun of intieme contacten
  • Traumatische jeugdervaringen, waaronder seksueel misbruik, mishandeling en emotionele verwaarlozing
  • Het meemaken van traumatische gebeurtenissen
  • Overmatig gebruik van bepaalde medicijnen en verschillende soorten drugs of alcohol
  • Verstoring van het natuurlijke evenwicht van bepaalde neurotransmitters (stofjes in de hersenen die signalen overdragen). Belangrijke neurotransmitters in de hersenen zijn serotonine, noradrenaline en dopamine.
  • Overactiviteit van het stress-regel-systeem. Langdurige blootstelling aan stress leidt tot ontregeling van het serotoninesysteem en het stress-regel-systeem.

Zijn de symptomen van een depressie herkenbaar? Dit kan je doen:

Herken je meerdere symptomen uit dit artikel? Raak dan niet in paniek. Vaak gaan die neerslachtige emoties vanzelf over. Kijk het daarom eerst even enkele weken aan. Probeer ondertussen gezond en regelmatig te leven, je gevoelens bij familie en je vrienden te uiten en neem je rust. Leid jezelf af met ontspannende activiteiten, ga dagelijks naar buiten en beweeg lekker in de buitenlucht. Duren je depressieve gevoelens langere tijd? Raadpleeg dan je huisarts. Blijf er zeker niet mee rondlopen. Er zijn tegenwoordig allerlei goede behandelingen die je helpen depressieve klachten succesvol te overwinnen.

Bron: Albert Sonnevelt


Je kunt ook interesse hebben in:

4 tips voor als je je even niet vrolijk voelt

Voeding van invloed op depressies

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Reacties Beschermd door WP-SpamShield Spam Filter

Translate »