Hoe consumentisme een negatief effect heeft op eigenwaarde jongeren

(Global Heart | Esther Haasnoot) 292.000 kinderen in Nederland leven onder de armoedegrens. Vaak leidt armoede tot achterstand die nauwelijks is in te lopen. Consumentisme betreedt de speeltuin en zet nog meer druk op reeds uitgerekte ouders.

1 op de 9 kinderen in Nederland leeft onder de armoedegrens. Deze kinderen worden dagelijks geconfronteerd met de gevolgen van geldgebrek. Tevens hebben jongere generaties moeite om aan het consumentisme te ontsnappen. Veel tieners willen een lange lijst met merkartikelen – van schoenen, tassen en mobiele telefoons tot de chips in hun lunchbox. Het is duidelijk dat op school met een bepaald merk het verschil tussen populariteit en afwijzing kan betekenen. Het gaat mis als de situatie kinderen boven het hoofd groeit.

Hoe jongeren overleven

Armoede leidt niet automatisch tot problemen in de ontwikkeling van jongeren. Zeker niet als deze ontbering tijdelijk is en ouders creatief met de situatie kunnen omgaan. Dat ligt anders bij gezinnen die meerdere problemen hebben en langduriger in angst en zorgen leven. Kinderen mijden vaak situaties waarin hun armoede zichtbaar wordt. Ze kunnen zich schamen, of voelen verdriet en woede.

Ouders die hun kinderen onder deze omstandigheden moeten opvoeden hebben het vaak niet makkelijk. Ze staan onder druk en hebben vaak last van de veroordeling van anderen. Ze kunnen hun kinderen namelijk niet altijd geven wat zij willen. Door zorgen, schaamte, schuldgevoelens en een gevoel van falen komt ook hun zelfbeeld onder druk te staan. Dit geeft vaak weer stress en komt weer terug op het bordje van het kind. Zeker wanneer ouder en kind weinig sociale steun ervaren. Deze opeenstapeling van factoren waar de gezinnen onder lijden, maakt dat ze dagelijks bezig zijn te overleven.

Consumentisme werkt als een coping-mechanisme

Consumentisme zit ingebakken in onze cultuur. Veel tieners zien bezittingen als symbolen van hun identiteit. Tevens zijn ze vatbaarder voor peers; velen voelen een inherente behoefte om de ‘juiste’ merken te consumeren om het gevoel te krijgen dat ze bij een bepaalde groep horen. Het ‘juiste’ merk wordt beschouwd als een merk waarmee de tiener een gewenst beeld kan schetsen van wie ze zijn of wie ze naar de wereld willen zijn.

Uit onderzoek blijk dat consumentisme werkt als een coping-mechanisme in situaties waarin een persoon gevoelens van angst, onzekerheid en onveiligheid ervaart. De tienerjaren zijn vol met fysieke en emotionele veranderingen, die deze gevoelens versterken.

Merken helpen jongeren handig hun identiteit te smeden, in een turbulente tijd waarin tieners de reis maken naar volwassenheid en constateren wie zij zijn. Tevens heeft sociale media kinderen meer merkbewust gemaakt – en de ouders betalen de rekening.

Vicieuze cirkel

Veel volwassenen herinneren zich levendig de voorbeelden uit hun tienerjaren toen ze werden gepest omdat ze uit de toon vielen door de ‘verkeerde’ kleding te dragen of niet het ‘juiste’ merk van een product te hebben. Deze ervaringen leidden tot een grotere nadruk op het hebben van bepaalde merken in de overgang van tiener naar volwassene. Dit om de negatieve gevoelens te vermijden die samenhangen met het bezitten van een ‘verkeerde’ merk.

Sociale media kunnen ook deze behoefte om de ‘juiste’ merken te consumeren verergeren, waarbij veel peers en online influencers mooiere versies (of zelfs complete verzinsels) van de werkelijkheid plaatsen. Sociale media maken ook constante sociale vergelijking mogelijk. Dit kan de behoefte van tieners om gelijke tred te houden met hun leeftijdsgenoten vergroten, om zo kritiek te kunnen vermijden. Wat weer een vicieuze cirkel veroorzaakt.

Consumentisme en de negatieve invloed op het gevoel van eigenwaarde

Sommige tieners, maar dit geldt ook voor een heleboel volwassenen, associëren het consumeren van de ‘juiste’ merken met het bereiken van geluk, gelijkwaardigheid en goedkeuring. Toch blijkt uit onderzoek dat consumentisme negatief effect heeft op de algemene tevredenheid met het leven. En tevens heeft de behoefte aan constante vergelijking en goedkeuring een negatieve invloed op het welbevinden van tieners – vooral op het gevoel van eigenwaarde.

Onderzoek heeft aangetoond dat de maatschappelijke verschuiving van jongere generaties naar uiterlijke doelen – (die betrekking hebben op de noodzaak om materiële bezittingen te verwerven en peer- acceptatie te verkrijgen) – boven innerlijke doelen – (die verband houden met persoonlijke ontwikkeling en zelfacceptatie ) – heeft geleid tot een toename van consumentisme. Dit heeft een situatie gecreëerd waarin tieners meer nadruk leggen op geld, bezittingen en status dan persoonlijke groei en relaties. Ook is de druk voor tieners om te consumeren en peer-acceptatie te krijgen in verband gebracht met de toename van tienerangst, met name bij meisjes.

De problemen zijn niet altijd direct op te lossen. Maar we kunnen kinderen wel helpen meer grip op hun ‘eigen leven’ te krijgen door hun gevoel van ‘eigenwaarde’ te versterken. Geluk ligt namelijk niet in het vergaren van het materiële. In feite draait het vergaren van het materiele om het vergaren van een bepaald gevoel.

Bron: Global Heart


Je zou ook interesse kunnen hebben in:

Hoe perfectionisme groeit in een op prestatiegerichte samenleving

Schrap de ellende – zo maak je je leven lekker licht en compact

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Translate »