Waar komt onze ‘behoefte om gelijk te hebben’ vandaan en hoe houdt het ons tegen?

(Global Heart | Esther Haasnoot) Een wijze man zei eens: je kunt gelijk hebben of je kunt vrede hebben, maar je kunt niet beide hebben. Het grootste deel van de wereld is gericht op gelijk hebben, maar waar komt die behoefte vandaan?

Waarom is het zo belangrijk om gelijk te hebben?

Een van de meest voorkomende – en schadelijkste – thema’s in onze cultuur is de behoefte om gelijk te hebben. Het is doorgaans iets wat we als vanzelfsprekend beschouwen. Het zit bovendien zo diep verankerd in ons eigen geloofssysteem en in de collectieve psyche dat we er niet of nauwelijks bij stilstaan. Toch zou het ons van pas komen als we ons af gaan vragen waar deze behoefte vandaan komt. Dat we gaan nadenken over de invloed ervan op ons leven.

Van de meer persoonlijke en alledaagse gevechten over wie wat heeft gezegd tijdens een ruzie tot de grotere kwesties van politiek, religie, gezondheidszorg, abortus, wapenbeheersing of klimaatverandering: gelijk hebben is lijkt van levensbelang. Het versnelt onze hartslag, doet ons schreeuwen en kan relaties verbreken. Het is de drijfveer voor de meeste daden zoals manipulatie, misbruik, haat, geweld en oorlogvoering.

Ons maatschappelijksysteem is geworteld in de constructie van goed en fout. We worden beloond voor wat als juiste normen en waarden worden beschouwd en de daaruit voortvloeiende erkenning geven, die over het algemeen leiden tot een maatschappelijk aanvaardbaar en misschien wel succesvoller leven. Maar of dit je gelukkig zal maken is nog maar de vraag. Wat win je als je jezelf verliest?  

Tja, wanneer je gelijk wordt bevestigd kan dit je gevoel van eigenwaarde vergroten. Dit kan een stimulans zijn om de gêne van het fout hebben zo goed mogelijk te vermijden. En daar zijn we goed in. Wat jammer is, want voldoen aan wordt dan het hoofddoel en daarmee mis je de kans op echt jezelf te mogen zijn met ruimte om te groeien en te leren. Je gelijk willen halen masseert alleen je ego, maar het inspireert niet tot een echte leerervaring. 

gelijk

De drama’s op het wereldtoneel

De maatschappij, weerspiegeld in de politiek en  (social-) media, is dikwijls een vurige arena rond goed of fout. Wat is er nu meer afstompend dan te kijken naar pratende hoofden die elkaar argumenten en beweringen toedichten en vervolgens weerleggen? Een geestdodende ping-pong wedstrijd. Niemand komt er echt wijzer of gelukkiger uit dan toen hij of zij binnenkwam – zowel de entertainers  als het publiek. 

Het brengt ons in een impasse. Het feit alleen al dat we gedachteloos kiezen voor het winnen van een argument ten koste van het beschadigen van onze relaties wijst erop dat er iets vreselijk mis is. Deze dwang om gelijk te hebben, houdt ons leven op een zijspoor en belemmert ons leerproces en geluk.

Het is merkwaardig hoe machtig onze gedachten en overtuigingen hun territorium verdedigen. Waarom is het zo belangrijk om gelijk te hebben? Wel, om te beginnen, als je geen gelijk hebt, dan heb je het inderdaad mis, met alle schaamte, vernedering en mislukking van dien. Maar is dit alles? That’s it… je hebt gefaald? Is hiermee alles gezegd? Ik denk het niet.

Ruimte om te leren en te groeien

Een meer nuttige vraag is; “kunnen we aanvaarden dat we het fout hebben zonder enig gezichtsverlies, schuldgevoel, of afbraak van onze eigenwaarde?” Zo ja, wat brengt dit ons?

Wel, onze fixatie om gelijk te hebben heeft te maken met eigenschappen als zelfbewustzijn, zelfacceptatie, zelfliefde en identiteit. In het verlangen om erbij te horen, wordt dit gebruikt als een kernwaarde. De tol die we helaas betalen bestaat uit strijd en competitie en een hoop onnodige stress. De obsessie om gelijk te hebben ruïneert onze relaties, verstoort onze mindfulness, en erodeert onze natuurlijke instinct om te leren.

Tussen trots en zelfbedrog

Willen we dit? Kunnen we de verdeeldheid zaaiende manier van omgang loslaten? En als je zelf in je eigen kracht staat, heb je dan nog de controle over een ander nodig?

Eigenwaarde is een interne gemoedstoestand die voortkomt uit zelfinzicht, zelfliefde en zelfacceptatie. Het gaat om hoe je over jezelf denkt en of je jezelf waardeert, ondanks de invloed van anderen. 

“Je waarde vermindert niet door iemands onvermogen om je waarde te zien.”

Sommige mensen moeten altijd gelijk hebben. Ze willen het laatste woord hebben en zullen hun nederlaag niet toegeven als ze geconfronteerd worden met overtuigend bewijs tegen hun standpunt. Het motief is niet moeilijk te achterhalen. De behoefte om altijd gelijk te hebben is meestal een misplaatste vorm van trots.

Zeker, het verlangen om goed over jezelf te denken en anderen dat ook te laten doen is gezond. Maar achter de façade van onoverwinnelijkheid van de persoon die altijd gelijk moet hebben, gaat een diepe kwetsbaarheid schuil. Het is een weg die uiteindelijk naar isolement leidt, naar een plaats waar niemand ons ziet zoals wij onszelf zien. Naar een theater waar we wel een staande ovatie krijgen, maar wij de enigen zijn die applaudisseren. In extreme gevallen – zoals bij narcisme – is het resultaat niets minder dan een waanvoorstelling.

woede


Wil je liever gelijk hebben, of wil je liever gelukkig zijn?

Als je gelukkig bent om in je hoofd te leven, je op jezelf te concentreren – en als groei, relaties of nederigheid geen prioriteiten zijn – misschien. Als we gefixeerd zijn op ‘gelijk hebben’, zoeken we steeds bij de ander naar “fouten” en versterken we onveranderlijk de diepe verdeeldheid. Hoe je je voelt, heeft niets te maken heeft met de realiteit, maar is gebaseerd op jouw perspectief en je beeld over die realiteit.

Besef; de eerste keer dat de pijl je raakt, is het pijnlijk. De tweede keer dat hij je raak is, is hij 10 keer pijnlijker’. Moeilijkheden en problemen steken. Als we onszelf blijven herinneren aan hoe ons onrecht is aangedaan, versterken we de pijn en het leed. 

De ‘behoefte om gelijk te hebben’ – houdt ons vast aan oude kwetsuren in plaats van vooruit te gaan en het beste van de dingen te maken. Het verhindert zelfgroei en leren. Tenzij we de magie van de drama’s doorzien en doorbreken.

Waarheid is een kwestie van perspectief

Omdat niemand van ons perfect is, hebben we er zelden iets aan als we dit soort verhalen, van wie nu wel of niet gelijk heeft, alsmaar in ons hoofd hebben. Bovendien, waarheid is dikwijls een kwestie van perspectief. Er kunnen vier mensen naar hetzelfde pak melk kijken en allemaal vanuit een andere hoek. Ze zullen vanuit hun gezichtspunt het object anders beschrijven, maar maakt dit het perspectief van de ander dan minder waar? Iemand die altijd gelijk wil hebben mist de nuances. Dat is jammer, want juist de verscheidenheid aan gezichtspunten geeft groei. 

Voor je eigen welzijn en het welzijn van je anderen, kan het loslaten van de ‘behoefte om gelijk te hebben’ een goede zet zijn. Bovendien kan het meer ruimte, tijd en energie vrijmaken voor de diepere vreugden en rijkdommen van het leven.

Bron: Global Heart


Translate »