Het lichaam onthoudt: Het effect van onderdrukte emoties

(Global Heart) Heb je je weleens afgevraagd waarom je soms heftig reageert op iets kleins, of waarom je plotseling last krijgt van je nek of schouders zonder duidelijke reden? Vaak ligt de oorzaak in emoties die we – bewust of onbewust – hebben weggestopt.

Wat zijn onderdrukte emoties precies?

Onderdrukte emoties zijn gevoelens die we negeren, ontkennen of wegduwen. Soms doen we dit omdat een emotie te pijnlijk is, of omdat we in onze jeugd hebben geleerd dat bepaalde gevoelens (zoals boosheid of verdriet) er niet mochten zijn.

Er is echter een belangrijk verschil tussen repressie en suppressie:

• Suppressie: Je duwt een gevoel bewust weg (bijvoorbeeld: je bent verdrietig, maar je besluit er nu niet aan te denken omdat je je op je werk moet concentreren).
• Repressie: Dit gebeurt onbewust. Je hebt niet eens door dat je iets voelt, maar de emotie slaat zich wel op in je systeem.

De connectie tussen lichaam en geest

Neurowetenschappelijk onderzoek laat zien dat emoties geen vage hersenspinsels zijn; ze laten een fysieke afdruk achter. Als je emoties blokkeert, verdwijnen ze niet. Ze zoeken een andere weg naar buiten, vaak via je lichaam. Dit noemen we psychosomatische klachten.

Denk hierbij aan:

• Chronische spierspanning: Vooral in de kaken, nek en rug.
• Spijsverteringsproblemen: Een “knoop in je maag” of darmklachten.
• Vermoeidheid: Het kost je brein enorm veel energie om emoties constant onder de oppervlakte te houden.

Hoe jouw psyche zichzelf beschermt: Verdedigingsmechanismen

Naast het onderdrukken van emoties, gebruikt ons brein verschillende strategieën om ons te beschermen tegen angst, schuldgevoel of ongemak. Deze ‘verdedigingsmechanismen’ werken meestal onbewust. Het herkennen ervan is de eerste stap naar meer zelfinzicht.

Hier zijn de meest voorkomende manieren waarop jij jezelf misschien beschermt:

• Ontkenning: Je weigert simpelweg te accepteren dat er iets aan de hand is. Bijvoorbeeld blijven volhouden dat alles goed gaat, terwijl je relatie of gezondheid onder druk staat.
• Projectie: Je herkent een vervelende eigenschap van jezelf niet, maar ziet deze wel heel duidelijk bij een ander. Als jij je onbewust schuldig voelt, beschuldig je de ander er misschien van onbetrouwbaar te zijn.
• Verplaatsing: Je reageert je emoties af op een veilig doelwit. Je bent boos op je baas, maar in plaats van dat te uiten, snauw je thuis tegen je partner of kinderen.
• Rationalisatie: Je zoekt logische excuses voor gedrag dat eigenlijk niet goed te praten is. “Ik heb die deadline gemist omdat de opdracht onduidelijk was,” terwijl je eigenlijk te laat bent begonnen.
• Regressie: Onder grote druk val je terug in gedrag uit een eerdere levensfase, zoals huilen als een kind of jezelf volledig afsluiten.
• Sublimatie: Dit is een positievere vorm. Je zet een lastige emotie om in iets constructiefs. Denk aan je frustratie eruit rennen tijdens het sporten of je verdriet omzetten in kunst.

Ruimte maken voor je gevoel: Hoe begin je?

Het doel van emotionele bewustwording is niet dat je de controle verliest, maar dat je juist de regie terugpakt. Als je begrijpt wat je voelt, hoeven je emoties niet langer onbewust je gedrag te sturen.

Praktische tips voor meer bewustwording:

1. Pauzeer en benoem: Vraag jezelf op verschillende momenten per dag af: “Wat voel ik nu?” Gebruik woorden die verder gaan dan ‘moe’ of ‘druk’. Ben je misschien teleurgesteld, eenzaam of juist enthousiast?
2. Voel in je lichaam: Waar voel je de emotie? Is het een druk op je borst, een brok in je keel of warme handen?
3. Oordeel niet: Een emotie is niet goed of fout; het is slechts informatie. Kijk ernaar met nieuwsgierigheid in plaats van kritiek.
4. Geef het een stem: Schrijf je gedachten op in een dagboek, praat met een goede vriend(in) of uit je gevoel via beweging.

Tot slot

Emoties die je onderdrukt, blijven in je lichaam wonen totdat je ze onder ogen durft te zien. Door jezelf toe te staan te voelen wat er is, verminder je stress en bouw je aan een authentieker leven. Je hoeft het niet alleen te doen; als je merkt dat emoties uit het verleden je blijven blokkeren, kan praten met een professional je helpen deze veilig te verwerken.

***

Leestips

Wil je na het lezen van dit artikel dieper in de materie duiken? Deze drie boeken zijn absolute aanraders voor wie meer wil leren over de verbinding tussen geest, lichaam en emoties:

1. Traumasporen in lichaam, brein en geest – Bessel van der Kolk. Dit is wereldwijd het belangrijkste boek over hoe trauma en emoties zich vastzetten in het lichaam. Bessel van der Kolk, een van de meest vooraanstaande psychiaters op dit gebied, legt haarscherp uit hoe onderdrukte ervaringen je hersenen en je zenuwstelsel letterlijk veranderen. Een onmisbaar werk voor wie wil begrijpen hoe je de weg naar herstel en fysieke rust weer terugvindt. 👉 Bekijk het boek op Bol.com

2. Wanneer je lichaam nee zegt – Gabor Maté. Waarom krijgen sommige mensen fysieke klachten door stress en anderen niet? Gabor Maté onderzoekt de diepe link tussen verborgen stress, je persoonlijkheid en chronische ziekten. Het is een krachtige eye-opener voor iedereen die de neiging heeft om eigen grenzen en emoties te negeren. 👉 Bekijk het boek op Bol.com

3. De kunst van het ongelukkig zijn – Dirk De Wachter. In een wereld waar we altijd maar gelukkig moeten zijn, pleit psychiater Dirk De Wachter voor de schoonheid van het ‘lastige’. Hij legt uit waarom het toelaten van verdriet en pijn essentieel is voor een zinvol leven en hoe we de verbinding met onszelf weer terugvinden. 👉 Bekijk het boek op Bol.com

Bron: Global Heart

Je kunt ook interesse hebben in: 

De vijf archetypes van jeugdtrauma

Vier verborgen wonden en hoe je die kunt helen