Hoe het Manchester Museum geschiedenis een nieuw gezicht geeft
(Global Heart) Musea vertellen ons verhalen over de wereld, maar te vaak horen we slechts één kant van het verhaal. Veel historische collecties ademen nog altijd de geest van het koloniale tijdperk. Daardoor bleven stemmen van zwarte, Aziatische en andere etnische minderheden decennialang onderbelicht. Hoe herstel je dat evenwicht als de makers zelf zelden uit die gemeenschappen komen?
Het antwoord klinkt even simpel als revolutionair: betrek de gemeenschap zelf bij de inrichting.
Museum heeft een tentoonstellingsruimte die samengesteld is door de mensen die er worden vertegenwoordigd
In het hart van Groot-Brittannië greep het Manchester Museum deze uitdaging met beide handen aan. Na een miljoeneninvestering opende de langverwachte Zuid-Azië-galerie haar deuren. Wat deze tentoonstelling zo bijzonder maakt, is niet alleen de omvang, maar vooral de ontstaansgeschiedenis. Saira Qureshi, een vrijwilligster geboren in Karachi en opgegroeid in het VK, wist meteen dat ze hier deel van wilde uitmaken. Ze is geen kunstenaar of professioneel curator, maar juist haar frisse, alledaagse blik maakt haar onmisbaar. Samen met negenentachtig andere buurtgenoten vormde ze de zogenaamde South Asia Gallery Collective.
De kracht van door de gemeenschap geleide curatie
Vijf lange jaren werkten dertig bevlogen gemeenschapsleden zij aan zij aan het project. Leraren, studenten en muzikanten bepaalden samen de koers. Ze kozen de warme, mosterdgele kleur van de muren, de indeling van de vitrines en de vloerbedekking. Curator Nusrat Ahmed, die destijds zelf vanuit de collectie werd aangetrokken, benadrukt hoe cruciaal die vroege betrokkenheid was. De groep werd niet pas ingevlogen toen de plannen al lang en breed klaar lagen. Ze stonden aan de wieg van het hele proces.
Dit tastbare eigenaarschap verandert alles. Waar cultureel erfgoed vroeger werd gedefinieerd door een buitenstaander die objecten en data neutraal etaleerde, draait het nu om de mens achter het verhaal. Hoe kijken mensen naar elkaar? Hoe ervaren ze hun identiteit in hedendaags Europa? En hoe willen ze dat hun geschiedenis aansluit bij de volgende generaties?
Verhalen die het verleden openbreken
De galerie is geen encyclopedie die een volledige regio probeert te vangen. Het is een levend archief vol persoonlijke verhalen en gekoesterde herinneringen. Qureshi koos er bijvoorbeeld bewust voor om het werk van de Indiase fysicus en meteoroloog Anna Mani te belichten. Ze wilde jonge generaties laten zien dat wetenschap niet is voorbehouden aan een kleine elite, maar openstaat voor iedereen.
Ook andere leden brachten hun persoonlijke verhaal in. Kirit Patel, die in de jaren tachtig openlijk uitkwam voor zijn homoseksualiteit, merkte al snel dat queer gemeenschappen van kleur, nauwelijks gedocumenteerd zijn in musea. Met een zelfgemaakt prikbord vol flyers, krantenknipsels en openhartige videoportretten zorgde hij ervoor dat de lhbti+-gemeenschap een eigen stem kreeg. Nazma Noor wilde met haar bijdrage een ode brengen aan de schoonheid van juwelen, maar tegelijkertijd scherp onderzoeken hoe die edelstenen in handen zijn gekomen van de huidige eigenaren en wie er werkelijk de waarde ervan inziet.
Verhalen vertellen vanuit ondervertegenwoordigde perspectieven
Het eindresultaat is geen stoffige tentoonstelling geworden, maar een levend eerbetoon aan een rijke gemeenschap. Dankzij de onvermoeibare inzet van gewone mensen die hun eigen verhalen durfden op te eisen, laat het Manchester Museum zien hoe een museum kan transformeren tot een veilige haven van erkenning. Wie nu binnenstapt, ziet niet langer alleen het verleden door de ogen van een ander, maar ontmoet zichzelf. En dat is misschien wel de krachtigste erfenis die je een nieuwe generatie kunt meegeven: de wetenschap dat jouw verhaal ertoe doet en deel uitmaakt van het grotere geheel.
Bron: Global Heart
Je kunt ook interesse hebben in:
De geheimen van haniwa: Die bijzondere kleifiguren uit het oude Japan
