Een bibliotheek waar de ‘boeken’ mensen zijn

(Global Heart | Esther Haasnoot) In een mensenbibliotheek kun je mensen lenen in plaats van boeken. Het kan helpen onze bittere verdeeldheid te overbruggen. Elk “mensenboek” uit deze bibliotheek vertegenwoordigt een groep die te maken heeft met vooroordelen of stigma’s vanwege hun levensstijl, etniciteit, geloof of handicap. Een mensenboek kan bijvoorbeeld een alcoholist zijn, een moslim, een dakloze, of iemand die seksueel is misbruikt.

Leen een persoon in plaats van een boek

‘Beoordeel een boek niet op zijn omslag’ is een advies wat de meeste mensen nog wel eens vergeten, maar niet in deze bibliotheek. 

In Denemarken is een beweging ontstaan waarbij je, in plaats van een boek te lenen om een verhaal te lezen, een persoon leent. De non-profit organisatie genaamd “The Human Library”werd in het voorjaar van 2000 in Kopenhagen opgericht door Ronni Abergel. Een Deense mensenrechtenactivist en journalist die geïnteresseerd raakte in geweldloos activisme nadat een vriend die hij beschrijft als een “probleemjongere” een steekpartij in Kopenhagen overleefde. Hij vroeg zich af of een menselijke bibliotheek mensen kan samenbrengen zoals een traditionele bibliotheek. 

Diversiteit, gelijkheid en inclusie 

Het idee om “mensen te publiceren als open boeken” werkt eenvoudig maar doeltreffend. De mensenbibliotheek, organiseert evenementen “waar lezers mensen kunnen lenen die als open boek functioneren, en waarmee ze gesprekken kunnen voeren waartoe ze normaal gesproken geen toegang hebben. 

Stereotypen worden uitgedaagd door verhalen van echte mensen te horen. Elk mensenboek uit de boekenkast, vertegenwoordigt een groep in de samenleving die regelmatig wordt blootgesteld aan vooroordelen, stigmatisering of discriminatie vanwege hun levensstijl, geloof, handicap, sociale status, etnische afkomst enz.” De bibliotheekregels zijn eenvoudig: Behandel de boeken met respect; breng ze op tijd en in dezelfde staat terug als waarin je ze geleend heb. De essentie is “iemand niet veroordelen”.

Zoals elke goede bibliotheek zijn er maatregelen om ervoor te zorgen dat de mensenboeken goed worden behandeld. Alle boeken zijn getraind om uitdagende vragen te beantwoorden, grenzen te stellen, en zich terug te trekken wanneer ze van slag raken. 

Getrainde “bibliothecarissen”, waaronder 25 fulltime medewerkers en talloze vrijwilligers over de hele wereld, spreken vóór en na een “lezing” met lezers én boeken om de temperatuur op te nemen. Een getrainde psycholoog is indien nodig ook na sluitingstijd oproepbaar.

Het project heeft ook veel praktische toepassingen. Een partnerschap met de Universiteit van Glasgow moedigt 300 studenten geneeskunde aan om lezers te worden in “The Human Library” om de vaardigheden te leren die toekomstige artsen nodig hebben.

Elk verhaal is uniek

De Human Library is inmiddels actief in 80 landen.  Elke lezer die de bibliotheek bezoekt, virtueel of persoonlijk, kiest twee of drie onderwerpen die hem of haar interesseren: religie, sport, verslaving, tattoos, depressie, vluchtelingen, seksualiteit, kanker, verdriet., etc. De keuzes zijn bijna eindeloos. 

“In ieder van ons zit een geweldig boek verborgen, en de meesten van ons zouden bestsellers zijn,” meent Abergel. “Neem de bodybuilder, de Roma, de moslim, de jood, de hippie, de transgender, de straatartiest… Iedereen heeft een uniek verhaal.”

Bibliotheek

De Human Library stimuleert empathie

Op een regenachtige lenteochtend in Muncie, Indiana, ontmoette een blanke, conservatieve vrouw van middelbare leeftijd een transgender vrouw. De start was niet zo positief. De transgender vrouw zat aan een tafel te wachten toen de andere vrouw opdook. Ze stond op en stak haar hand uit. De andere vrouw weigerde hem aan te nemen. “Ik wil dat je weet dat ik een conservatief christen ben,” zei ze, nog steeds staande. “Ik ben een liberaal christen,” antwoordde de transgender vrouw. “Laten we praten.” Hun ontmoeting zou ongeveer 30 minuten duren. Maar het gesprek was voor beiden zo boeiend dat het een uur duurde. Het eindigde met de conservatieve vrouw die van haar stoel opstond om de andere vrouw een knuffel te geven. “Bedankt,” zei ze. “Dit was geweldig.”

Dikwijls trekt een thema lezers aan die persoonlijke interesse hebben. Zoals een moeder wiens dochter de diagnose anorexia kreeg en die nu een boek met een eetstoornis alle vragen wil stellen die ze haar tiener niet durft te stellen. Een jonge vrouw, geïdentificeerd als “Eetstoornis.” Zwaaide expressief met haar lange, slanke handen terwijl ze in ontroerende details uitlegde hoe ze van 400 pond naar 100 pond was gezakt, veroorzaakt door de wrede opmerking van een oom over haar gewicht toen ze een meisje was. “Het versterkte het idee dat niets belangrijker is dan slank zijn,” zei de vrouw, terwijl haar stem brak van emotie.”

Mensen slaan de bladzijden om met de intiemste details van hun leven. Moeilijke vragen worden zelfs verwacht, gewaardeerd en beantwoord. De organisatoren proberen mensen aan te moedigen om een boek niet te beoordelen op de cover. Je hebt maar 30 minuten met elk boek. Dus verspil je geen tijd met vragen over het weer. Maar maak het persoonlijk en snel diep.

Een bibliotheek die mensen samenbrengt en niet uit elkaar drijft

Deze opzet leidt tot boeiende ontmoetingen. Een feministe ontmoet bijvoorbeeld een moslimvrouw met een hijab en vraagt of ze die vrijwillig of gedwongen draagt. Een klimaatveranderingsactivist ontmoet iemand die denkt dat de opwarming van de aarde bedrog is. Of een transgender man ontmoet een conservatieve christelijke man die denkt dat hij in zonde leeft. De gesprekken creëren een gevoel van nabijheid.

Abergels idee heeft zich verspreid als een bestseller. De Human Library heeft evenementen georganiseerd in meer dan 80 landen, in bibliotheken, musea, festivals en scholen. Er zijn meer dan 1000 menselijke boeken in omloop in meer dan 50 talen.

De missie van de bibliotheek is de laatste jaren urgenter is geworden. Mensen over de hele wereld raken steeds meer verdeeld door sociale media, politieke overtuigingen en parasieten die deze verdeeldheid aangrijpen om aan de macht te komen. Hoeveel mensen zullen dit jaar op hun tenen lopen bij gesprekken tijdens een diner uit angst voor een politieke discussie met een familielid? Hoeveel mensen zullen bezoekjes helemaal boycotten vanwege een bepaald persoon?

Het belang van echt luisteren naar elkaar

Mensen hebben behoefte aan gesprekken met anderen die de wereld anders zien, zonder de verbale strijd. Ze willen een veilige ruimte om met elkaar in contact te komen en hopen misschien het liefste wat van de spanning in de lucht te kunnen verminderen.

De Covid-19 pandemie heeft ook het belang van de Human Library versterkt. Op een recente middag bood de bibliotheek daarom een virtuele sessie aan die liet zien hoe de menselijke contacten die door de pandemie zijn versleten, kunnen worden hersteld. Nu de wereld weer open is, bieden de “Human library’s” een veilig, laagdrempelig kader voor velen die hun weg terugvinden naar persoonlijke sociale interactie.

Er zijn nu plannen voor een Human Library-app waarmee een lezer met een smartphone een gewenst onderwerp kan zoeken en een lezing kan organiseren.

Een gesprek tussen iemand en een vreemde lijkt misschien niet belangrijk. Maar in een tijd waarin onze politieke en culturele verdeeldheid zo hatelijk is geworden, is luisteren naar het verhaal van iemand met wie we het oneens zijn misschien wel het meest radicale dat iemand kan doen.

Bron: Global Heart


Je zou ook interesse kunnen hebben in:

Het gevaar van een enkel verhaal | TED

Maak deze 26 boeken deel van je anti-racisme ontwikkeling

Translate »