Hoe morele verontwaardiging kan transformeren tot sociale verandering

(Global Heart | Esther Haasnoot) Morele verontwaardiging kan oprecht geuit worden vanuit de roep naar sociale verandering, echter er kan ook een stukje eigen belang achter zitten. En dan blijken de motieven toch minder zuiver dan aanvankelijk gedacht.

Wat maakt menselijke moraliteit uniek? Een belangrijk antwoord is dat het ons kan schelen wanneer andere mensen of dieren worden geschaad. En deze verontwaardiging stimuleert ons te protesteren tegen onrechtvaardigheid. Maakt dat wij bedrijven gaan boycotten en doet ons banden verbreken met onethische vrienden en collega’s.

De motieven achter morele verontwaardiging

Vertoont verontwaardiging bezorgdheid voor gerechtigheid? Door te begrijpen wat woede motiveert, kunnen we stellen dat zorgen over onrecht, sociale schijn en persoonlijke schuld allemaal een bescheiden rol spelen. En mogen wij erkennen dat de verontwaardiging van een persoon deels over zijn eigen behoeften gaat. Eerder dan over de kwestie zelf.

Niet alle verontwaardiging gaat alleen maar over (zelf-) respect. Hoewel onderzoek dit idee ondersteund, blijkt uit ander onderzoek dat verontwaardiging activisme stimuleert en groepen motiveert om sociale verandering te bevorderen. Met andere woorden, er zijn aanwijzingen dat verontwaardiging echt morele motieven en doelen kan hebben of dat het kan worden aangestuurd door persoonlijke onzekerheden. Meer waarschijnlijk is een combinatie van beide.

Implicaties voor de menselijke moraal

Bestraffing van egoïsme kan werken als een pauwenstaart. Mooie staarten kunnen dienen als een openbaar vertoon dat verwijst naar een kwaliteit (betrouwbaarheid) die niet gemakkelijk kan worden waargenomen.

Vrouwelijke pauwen willen paren met mannetjes die goede genen hebben, maar ze kunnen de genetische kwaliteit niet direct waarnemen. De mannen die goede genen hebben zoeken vrouwen met een uitgebreid verenkleed, die ze zich alleen kunnen veroorloven omdat ze goede genen hebben. Het kost de mannen met minder goede genen teveel moeite en energie om dezelfde soort mooie staarten te produceren.
Dus proberen ze hun vrouwen aan te trekken via valse kwaliteit.

Dezelfde logica kan worden toegepast op mensen die hun rijkdom benadrukken met extravagante horloges of sportwagens.

Evolutie of rationeel eigenbelang

Zo kunnen we anderen straffen vanwege hun valse kwaliteit, dus vanuit moraal, of vanuit eigenbelang. Door de anderen te straffen kunnen mensen hun eigen reputatie vergroten en aangeven dat ze kunnen worden vertrouwd. En dan zit er een beloningsproces achter, en spreekt hun eigen ego. Want mensen die anderen willen straffen voor hun ego profiteren van een betere reputatie. Maar in feite is iemand niet op dezelfde manier bezig. Dit verhaal kan ook helpen onze vurige weerzin tegen huichelaars te verklaren.

Sommige mensen praten over rechtvaardigheid, rechten of moraliteit in het algemeen om te laten zien dat zij goede mensen zijn. Omdat sterke emotionele reacties samenhangen met morele overtuigingen, denken mensen dat ze hun morele betrokkenheid kunnen tonen door te laten zien dat ze woedend zijn.

Uiten van verontwaardiging, oprecht of geveinsd, is een manier is om te laten zien hoeveel iemand om moraliteit geeft. Verontwaardiging is een veelgebruikte truc om dit te kunnen laten zien. Hoe verontwaardigder, hoe beter.

Wat verklaart al deze verontwaardiging?

De wereld wordt niet erger. Maar mensen handelen veel sneller emotioneel en reactief. Van Twitter tot Facebook, mensen uiten hun verontwaardiging over de nieuwste politieke oplichterij of celebrity-blunder. En door op deze manier woede te uiten, kunnen mensen iets over zichzelf communiceren – dat ze moreel gevoelig zijn, dat ze om onrechtvaardigheid geven.

Soms kan woede echter misplaatst of overdreven zijn en als dat zo is, kan dit negatieve gevolgen hebben voor een gezonde conversatie. Op die manier wordt niet iedereen gezien en gehoord en met het respect behandeld dat het verdient. En dat is jammer, want dan voeden we de strijd.

Emoties te bestempelen als uitsluitend goed of uitsluitend slecht, kan leiden tot problemen bij het creëren van sociale verandering. En kan op langere termijn een negatief effect hebben op de motivatie om verandering teweeg te brengen.

Bron: Global Heart


Je zou ook interesse kunnen hebben in:

Waarom iemand soms een hekel heeft aan de ‘good guy’

Het ‘Braveheart-effect’ – en hoe anderen ons verlangen naar vrijheid manipuleren

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Spam Blokkade door WP-SpamShield

Translate »