De psychologie van geloven in de vrije wil

(Global Heart | Esther Haasnoot) Wat is “vrije wil”, en hebben we er een? Dit zijn vragen die filosofen eeuwenlang hebben beziggehouden.

Zijn alle gebeurtenissen vooraf bepaald of niet?

Sommige filosofen geloven in determinisme. Zij verdedigen het idee dat er geen vrije wil kan zijn omdat iedere gebeurtenis het gevolg is van een voorgaande gebeurtenis. Volgens hun opereert het universum als één groot mechanistisch systeem met onveranderlijke natuurwetten. Dus elke manifestatie of gebeurtenis is veroorzaakt door eerdere gebeurtenissen volgens causale wetten die de wereld regelen en beheersen. Dit impliceert op gebied van de religie dat een Alvermogende Godheid geen macht uitoefent over de wil en keuzes van de mens.

Vanuit sociaal determinisme kun je stellen dat de gedragingen van een mens het resultaat zijn van ideeën uit de omgeving. En bepaalt de sociale omgeving van een individu volledig de visies en ideeën en vandaaruit het handelen. Bij die beslissingen spelen ideeën en gevoelens van de mens wel een rol, maar zijn een logisch gevolg vanuit een voorgaande situatie en dus geheel onontkoombaar. En daarom wordt ons lot en onze gedragingen bepaalt door omstandigheden van buitenaf.

Vanuit dit oogpunt kun je mensen niet verantwoordelijk stellen voor hun daden. Ze zouden immers per definitie gedetermineerd zijn om te doen wat ze doen. Om verantwoordelijk te zijn voor hun daden moeten mensen ten minste beschikking hebben over een vrije wil. De vrije wil lijkt ook nauw samen te hangen met hoe wij onszelf en anderen begrijpen en waarderen.

Vrije wil is enorm belangrijk voor ons gedrag

Sterker nog, een groeiend aantal bewijzen uit de psychologie suggereert dat geloof in vrije wil enorm belangrijk is voor ons gedrag. Het wordt ook duidelijk dat hoe we over vrije wil praten, van invloed zal zijn op het feit of we erin geloven. Een recente studie toonde aan dat het mogelijk is om het geloof van mensen in de vrije wil te verminderen door ze simpelweg een wetenschappelijk artikel te laten lezen dat suggereert dat alles vooraf is bepaald.

Volgens ditzelfde onderzoek heeft het gebruik van deterministische argumenten om het geloof van mensen in de vrije wil te ondermijnen geleid tot een aantal negatieve uitkomsten, waaronder toename van bedrog en agressie. Tevens is er een verband met verminderde gevoelens van dankbaarheid en afname van behulpzaam gedrag. In vergelijking met een controle groep waren de deelnemers ook minder geneigd om te doneren aan goede doelen.

Wetenschappers verklaren dat deze uitkomsten mogelijk het gevolg zijn van een verminderd gevoel van macht en controle dat komt met het geloof dat we vrij zijn om keuzes te maken. Evenzo kunnen we ons ook minder moreel verantwoordelijk voelen voor de resultaten van onze acties. Het is daarom niet verwonderlijk dat sommige studies hebben aangetoond dat mensen die in vrije wil geloven, eerder positieve levensresultaten zullen hebben – zoals geluk, liefde, academisch succes en betere werkprestaties.

Bron: Global Heart


Je zou ook interesse kunnen hebben in:

Waarom emotionele intelligentie net zo belangrijk is als academische ervaring

Ben jij een people pleaser?

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Spam Blokkade door WP-SpamShield

Translate »